Khi bắt đầu tìm hiểu về quay dựng TVC, nhiều người nghĩ đây chỉ là chuyện cầm máy quay lên và ghi hình. Trong thực tế, đội ngũ của chúng tôi nhận thấy chất lượng một TVC thường được quyết định ngay từ bước chuẩn bị, trước khi máy quay bắt đầu chạy. Dưới đây là top 10 điều cần biết về quay dựng TVC mà chúng tôi cho là quan trọng nhất, kèm lý do vì sao bạn nên lưu tâm đến từng điểm.
TVC khác gì video quay thông thường?
TVC là viết tắt của Television Commercial, tức video quảng cáo thương mại. Mục tiêu của nó rất cụ thể: người xem phải nhớ đến thương hiệu và có hành động nhất định sau khi xem. Đó là điểm khác biệt lớn nhất so với video kỷ niệm hay vlog cá nhân.
Thời lượng TVC thường nằm trong khoảng 15 đến 60 giây. Trong khoảng thời gian ngắn như vậy, gần như không có chỗ cho cảnh thừa. Một cảnh đẹp nhưng không đẩy thông điệp đi lên thì nên cắt bỏ, dù bạn có tiếc đến mấy. Chúng tôi từng gặp trường hợp khách hàng cố giữ một đoạn quay phong cảnh rất đẹp, cuối cùng cả video bị loãng và người xem không nhớ được sản phẩm là gì.
Quy trình quay dựng thường chia làm ba giai đoạn: tiền kỳ, quay phim và hậu kỳ. Sai sót ở tiền kỳ thường kéo theo chi phí phát sinh lớn ở các khâu sau. Đến lúc đó, muốn sửa bạn phải quay lại hoặc dựng lại gần như từ đầu.
Mục tiêu và kịch bản cần rõ ràng ngay từ đầu
Câu hỏi đầu tiên chúng tôi luôn đặt ra cho khách hàng là: TVC này để làm gì? Mục tiêu chiến dịch quyết định độ dài, phong cách và kênh phát. Cùng một sản phẩm, TVC 15 giây cho mạng xã hội sẽ hoàn toàn khác với TVC 60 giây phát trên truyền hình.
Qua nhiều dự án, chúng tôi rút ra một kinh nghiệm rõ ràng: kịch bản nên đi kèm storyboard, tức bảng phân cảnh. Storyboard giúp hai bên hình dung cùng một hình ảnh. Có khách từng nói muốn video trông sang trọng, nhưng mỗi người trong nhóm lại hiểu sang trọng theo một kiểu khác nhau. Khi có storyboard trên giấy, cuộc trao đổi trở nên cụ thể và tránh được tình trạng quay xong mới phát hiện lệch ý.
Bạn có thể bắt đầu bằng ba việc đơn giản. Thứ nhất, chốt thông điệp chính trước khi viết cảnh. Thứ hai, xác định lời kêu gọi hành động, chẳng hạn nhắn tin, ghé cửa hàng hay đặt lịch. Thứ ba, duyệt storyboard bằng văn bản để có căn cứ khi phát sinh tranh luận sau này.
Ngân sách, lịch quay và nhân sự
Gần như khách nào cũng hỏi đầu tiên: làm một TVC hết bao nhiêu tiền? Con số này phụ thuộc rất nhiều vào quy mô dự án. Dưới đây là cách phân bổ tương đối mà đội ngũ chúng tôi thường tham khảo. Đây chỉ là ước tính để bạn hình dung, và bạn nên đối chiếu lại với báo giá cụ thể từ nhà cung cấp.
Phần tiền kỳ gồm kịch bản, dàn dựng và tìm địa điểm, thường chiếm khoảng 15 đến 20 phần trăm. Phần quay phim gồm thiết bị, ekip, diễn viên và địa điểm, chiếm khoảng 40 đến 50 phần trăm. Hậu kỳ gồm dựng, chỉnh màu, âm thanh và đồ họa, chiếm khoảng 25 đến 30 phần trăm. Phần còn lại nên dành cho phát sinh và dự phòng.
Lịch quay cần tính cả thời gian setup và thay đổi cảnh, không chỉ thời gian bấm máy. Với quay ngoại cảnh, hãy dự phòng yếu tố thời tiết. Chúng tôi từng có một buổi quay bị mưa bất chợt làm mất gần nửa ngày. Từ đó, việc xếp lịch dự phòng trở thành bước bắt buộc trong kế hoạch của chúng tôi.
Về nhân sự, một ekip tối thiểu thường gồm đạo diễn, quay phim, người phụ trách âm thanh và người dựng phim. Quy mô to hay nhỏ tùy vào ngân sách và yêu cầu chiến dịch, không nhất thiết phải có đội hình như một bộ phim điện ảnh.
Ánh sáng, âm thanh và thiết bị: đâu là thứ đáng đầu tư
Ánh sáng quyết định phần lớn cảm giác người xem có về thương hiệu. Ánh sáng ấm khiến sản phẩm trông gần gũi và thân thiện. Ánh sáng lạnh lại mang đến cảm giác hiện đại, có chất công nghệ hơn. Vì vậy, hãy thống nhất tông màu ngay từ giai đoạn đầu thay vì chờ đến hậu kỳ mới tính.
Âm thanh là phần hay bị bỏ quên nhất. Chúng tôi đã gặp nhiều TVC hình ảnh rất đẹp nhưng tiếng thu tại hiện trường nhỏ và lẫn nhiều tạp âm. Người xem vì thế dễ cảm thấy sản phẩm kém chất lượng. Nhạc nền cũng cần được chọn sao cho nhịp điệu khớp với từng cảnh.
Về thiết bị, món đắt tiền nhất không phải lúc nào cũng phù hợp nhất. Hãy bắt đầu từ nhu cầu thực tế của kịch bản rồi mới cân nhắc giá cả. Có những lần chúng tôi dùng một bộ ánh sáng đơn giản đặt đúng vị trí cho hiệu quả tốt hơn hẳn thiết bị đắt tiền nhưng dùng sai mục đích.
Hậu kỳ và chỉnh màu: nơi TVC được hoàn thiện
Nhịp dựng phim cần bám theo kênh phát. Video cho TikTok thường cắt nhanh, liên tục, còn TVC truyền hình có thể cho hình ảnh thở lâu hơn một chút. Chỉnh màu, hay color grading, giúp các cảnh có cùng tông màu và tạo sự nhận diện thương hiệu nhất quán. Nếu chưa quen, bạn có thể tìm hiểu chỉnh màu color grading cơ bản trong hậu kỳ video để nắm nền tảng trước khi làm việc với ekip.
Phụ đề, logo và lời kêu gọi hành động cần được kiểm tra trên nhiều tỷ lệ khung hình, chẳng hạn 16:9 cho YouTube và 9:16 cho điện thoại dọc. Lỗi chúng tôi gặp khá thường xuyên là logo bị cắt mất một phần khi chuyển sang khung dọc, và lỗi này thường chỉ lộ ra khi đã quá muộn để sửa.
Duyệt nhiều vòng là nguyên nhân dễ phát sinh chi phí nhất. Vì thế, đội ngũ chúng tôi thường thống nhất trước số vòng chỉnh sửa được phép, ví dụ hai hoặc ba vòng, để tránh sửa mãi không dứt.
Bàn giao file và đo lường hiệu quả sau chiến dịch
Bàn giao không chỉ đơn thuần là gửi một file video. Hãy xuất file theo chuẩn của từng nền tảng. Đồng thời, nên lưu cả bản gốc chất lượng cao lẫn bản nén nhẹ. Bản gốc giúp xuất lại khi cần đổi tỷ lệ khung hình, còn bản nén nhẹ tiện đăng tải nhanh.
Sau khi phát sóng, hãy theo dõi lượt xem, tỷ lệ xem hết và tỷ lệ chuyển đổi. Đây là dữ liệu quý để rút kinh nghiệm cho chiến dịch sau. Chúng tôi từng thấy nhiều khách làm xong TVC rồi thôi, đến lúc muốn làm lại mới nhận ra không còn số liệu nào để học hỏi.
Tài liệu gốc cũng nên được lưu ở ít nhất hai nơi khác nhau, phòng khi ổ cứng hỏng hoặc dữ liệu bị mất.
Thời lượng và kênh phát: bảng tham khảo nhanh
Mỗi kênh có thói quen xem riêng, nên thời lượng phù hợp cũng khác nhau. Bảng dưới đây chỉ mang tính tham khảo chung, bạn nên điều chỉnh theo đặc thù thương hiệu của mình.
| Kênh phát | Thời lượng thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Mạng xã hội (Reels, TikTok) | 15 đến 30 giây | Ưu tiên khung dọc 9:16, 3 giây đầu cần giữ chân người xem |
| YouTube | 30 đến 60 giây | Nên có 5 giây đầu hấp dẫn trước khi người xem bỏ qua |
| Truyền hình | 15, 30 hoặc 60 giây | Âm thanh và màu sắc phải đạt chuẩn phát sóng |
| Rạp chiếu | Thường dài hơn | Đòi hỏi chất lượng hình ảnh và âm thanh cao nhất |
Chi phí cụ thể nên kiểm chứng trực tiếp với nhà cung cấp tại thời điểm thực hiện, vì giá có thể thay đổi theo mùa và quy mô dự án.
Những sai lầm thường gặp khi làm TVC lần đầu
Sai lầm phổ biến nhất là bỏ qua bước duyệt kịch bản. Quay xong mới nhận ra sản phẩm không đúng ý thì việc quay lại tốn kém hơn rất nhiều so với dành thời gian duyệt từ đầu.
Sai lầm thứ hai là chọn thiết bị và địa điểm không khớp với phong cách đã chốt. Nếu cảnh cần không khí tối và bí ẩn mà lại quay trong văn phòng trắng sáng, khâu hậu kỳ khó lòng cứu nổi.
Sai lầm thứ ba là dành quá ít ngân sách cho hậu kỳ. Quay đẹp nhưng dựng cẩu thả thì thành phẩm vẫn thiếu chuyên nghiệp, thật đáng tiếc sau khi đã đầu tư công sức cho khâu quay.
Câu hỏi thường gặp về quay dựng TVC
TVC cho doanh nghiệp nhỏ nên dài bao nhiêu giây?
Với doanh nghiệp nhỏ chạy quảng cáo trên mạng xã hội, khoảng 15 đến 30 giây thường là đủ. Thời lượng ngắn giúp người xem theo dõi hết video và dễ ghi nhớ thông điệp. Nếu cần kể câu chuyện dài hơn, bạn có thể làm thêm bản 60 giây cho YouTube, nhưng vẫn nên chuẩn bị bản cắt ngắn để chạy quảng cáo.
Có cần kịch bản chi tiết hay chỉ cần ý tưởng chung?
Nên có kịch bản chi tiết, ít nhất là từng cảnh và lời thoại chính. Ý tưởng chung nghe thì hay, nhưng khi quay dễ lạc hướng, mất thời gian ngồi nghĩ ngay tại hiện trường, vừa tốn tiền vừa làm chậm tiến độ cả ekip.
Làm TVC mất bao lâu từ lúc bắt đầu đến khi có sản phẩm cuối?
Thời gian phụ thuộc độ phức tạp của dự án. Một TVC đơn giản có thể hoàn thành trong vài tuần, còn dự án nhiều cảnh và ngoại cảnh có thể kéo dài hơn một tháng. Đừng quên tính thêm thời gian cho các vòng duyệt, phần thường bị đánh giá thấp nhất.
Có thể tự quay và tự dựng TVC không, và giới hạn nằm ở đâu?
Bạn hoàn toàn có thể tự làm nếu có máy ảnh tốt, hiểu ánh sáng cơ bản và biết dùng phần mềm dựng. Giới hạn thường nằm ở âm thanh, độ ổn định hình ảnh và khả năng dàn dựng cảnh phức tạp. Nếu thương hiệu cần hình ảnh đạt chuẩn truyền hình, hãy cân nhắc thuê ekip chuyên nghiệp.
Làm sao biết một đơn vị quay dựng TVC có năng lực thật?
Hãy xem portfolio để biết họ có đa dạng dự án không, rồi hỏi về quy trình duyệt kịch bản và cách xử lý khi phát sinh. Đơn vị làm việc chuyên nghiệp sẽ giải thích rõ từng khoản chi phí và không hứa hẹn vượt quá khả năng thực tế.
Nếu bạn đang chuẩn bị TVC đầu tiên, hãy bắt đầu từ mục tiêu và kịch bản. Làm kỹ hai việc này trước, phần lớn rủi ro về sau sẽ giảm đi đáng kể. Bạn cũng có thể tham khảo thêm hướng dẫn dựng phim theo phong cách cinematic cho video ngắn để hiểu cách tạo cảm xúc cho thước phim.
