Vệ sinh ống kính máy ảnh tưởng chỉ là lau qua cho sạch. Nhưng chúng tôi từng gặp không ít ống kính bị mờ vĩnh viễn vì lau sai cách. Có khách mang máy đến nhờ kiểm tra vì ảnh chụp ra cứ mờ mờ một góc. Mở nắp ra mới thấy cả một vệt xước dài trên lớp phủ. Hỏi ra mới biết bạn ấy quen lau ống kính bằng vạt áo mỗi khi thấy bụi bám.
Lớp phủ ở đây là một lớp tráng mỏng ngoài mặt kính. Nó giúp chống bám vân tay, chống lóa và giữ ảnh lên màu chuẩn hơn. Lớp này rất mỏng, chỉ cần lau sai lực hoặc dùng sai chất liệu là trầy ngay. Một khi đã trầy thì gần như không phục hồi được. Bài này chúng tôi chia sẻ đúng những gì đội ngũ vẫn làm mỗi ngày với ống kính của mình.
Vệ Sinh Sai Cách Là Nguyên Nhân Phổ Biến Gây Hư Hỏng Ống Kính Máy Ảnh
Phần lớn ống kính hỏng lớp phủ mà chúng tôi từng thấy đều xuất phát từ một thói quen tưởng vô hại. Đó là dùng khăn không chuyên dụng để lau. Khăn giấy thường, vạt áo, hay cả khăn lau kính mắt đều có sợi vải cứng hơn lớp phủ khá nhiều. Lau qua lại vài lần tưởng nhẹ tay, nhưng mặt kính đã bị cà nhẹ liên tục. Lâu ngày để lại vệt mờ khó nhận ra bằng mắt thường.
Một lỗi khác chúng tôi hay gặp là lau khi tay còn dính mồ hôi hoặc kem chống nắng. Hoá chất trong các sản phẩm này bám lên lớp phủ. Để lâu, chúng ăn mòn dần bề mặt kính. Có anh khách chụp cưới ngoài trời, mùa hè nào cũng phải mang ống kính đi tráng lại lớp phủ. Nguyên nhân chỉ vì thói quen quẹt tay lên mặt kính mỗi khi đổ mồ hôi.
Nhiều người khó phân biệt bụi bám thường và lớp phủ đã bị trầy thật sự. Cách chúng tôi hay kiểm tra là soi ống kính dưới ánh đèn chéo góc, thay vì nhìn thẳng. Bụi bám sẽ rơi ra khi thổi nhẹ. Vết trầy lớp phủ thì nằm nguyên, có ánh phản chiếu khác màu xung quanh. Ống kính trầy nhẹ vẫn chụp được, nhưng chỗ xước dễ gây lóa khi chụp ngược sáng hoặc dưới đèn mạnh.
Ống kính chỉ là một trong nhiều thiết bị nhiếp ảnh dễ hỏng nếu chăm sai cách. Thân máy, thẻ nhớ hay đèn flash cũng có nguyên tắc bảo quản riêng. Chúng tôi có tổng hợp thêm trong chuyên mục thiết bị nhiếp ảnh trên trang, bạn đọc thêm khi rảnh. Nói dễ hiểu, lớp phủ chống bám bẩn giống như lớp sơn bảo vệ mặt kính. Mất lớp này, ảnh chụp dễ lóa sáng hoặc ám màu lạ ở vùng bị trầy.
Cách Vệ Sinh Ống Kính Máy Ảnh Đúng Chuẩn, Không Gây Trầy Xước
Đây là quy trình chúng tôi áp dụng cho mọi ống kính qua tay đội ngũ. Không phân biệt hàng rẻ hay ống kính vài chục triệu. Nghe có vẻ cầu kỳ, nhưng làm quen tay thì chưa đến hai phút mỗi lần.
Thổi Bụi Trước Khi Lau Để Tránh Cà Xước Bề Mặt Kính
Trước khi chạm khăn vào mặt kính, chúng tôi luôn thổi bụi một lượt. Dụng cụ dùng là loại bóng cao su thổi bụi, giá khoảng 50.000 đến 150.000 đồng một chiếc. Nó đánh bật hạt bụi lớn bám trên mặt kính. Bỏ qua bước này mà lau luôn, hạt bụi sắc cạnh sẽ bị khăn miết qua lại. Kết quả là những vệt xước li ti rất khó nhìn thấy ngay.
Nhiều người nghĩ bụi mềm nên vô hại. Nhưng bụi ngoài trời thường lẫn cát mịn hoặc tinh thể muối, cứng hơn lớp phủ khá nhiều. Chúng tôi khuyên không dùng miệng thổi trực tiếp. Hơi thở mang theo hơi nước và nước bọt li ti, dễ để lại vệt ố mờ khi khô. Cầm ống kính chúc xuống khi thổi cũng giúp bụi rơi ra ngoài, thay vì bám ngược vào trong.
Dùng Khăn Chuyên Dụng, Lau Theo Vòng Tròn Nhẹ Nhàng
Sau khi thổi hết bụi lớn mới đến bước lau. Khăn nên chọn loại sợi microfiber chuyên cho ống kính. Đây là loại vải dệt siêu mịn, không xước bề mặt, giá khoảng 20.000 đến 80.000 đồng tuỳ thương hiệu. Nhỏ một giọt dung dịch vệ sinh chuyên dụng lên khăn trước. Tuyệt đối không nhỏ trực tiếp lên mặt kính, vì dung dịch có thể chảy vào khe viền và thấm vào bên trong.
Lau theo chuyển động vòng tròn, đi từ tâm kính ra ngoài viền. Lực tay chỉ vừa đủ chạm, không ấn mạnh. Cách cầm tay và lực lau kiểu này cũng là một trong những kỹ thuật cơ bản người mới cầm máy nên tập quen dần. Chúng tôi hay ví lực lau này giống như đang lau màn hình điện thoại mới mua. Nhẹ đến mức gần như không cảm nhận được lực cản. Sai lầm phổ biến là lau qua lại một chỗ nhiều lần cho nhanh sạch. Việc này vô tình biến một điểm bẩn nhỏ thành cả vùng xước mờ lan rộng.
Một sai lầm khác chúng tôi từng thấy là dùng cồn y tế hoặc nước rửa kính ô tô để lau ống kính. Hai loại này có nồng độ hoá chất mạnh hơn dung dịch chuyên cho quang học khá nhiều. Dùng lâu dài, chúng có thể làm mờ lớp phủ chống lóa. Hậu quả là ảnh chụp ngược sáng dễ bị chói trắng một mảng, khó chỉnh lại dù hậu kỳ kỹ đến đâu.
- Dụng cụ thổi bụi dạng bóng cao su
- Khăn microfiber chuyên dụng cho ống kính
- Dung dịch vệ sinh ống kính chính hãng, không pha cồn công nghiệp
Nếu bạn kinh doanh phụ kiện nhiếp ảnh, một cửa hàng online chỉn chu sẽ giúp khách dễ tìm đúng sản phẩm cần mua. Đội ngũ thiết kế website bán hàng mà chúng tôi từng hợp tác cũng có lời khuyên hay. Nên ghi rõ công dụng từng dụng cụ ngay trên trang sản phẩm. Khách nhìn vào là hiểu ngay nên mua loại nào, đỡ phải hỏi lại nhiều lần.
Thói Quen Bảo Quản Ống Kính Bền Lâu
Vệ sinh đúng cách chỉ giải quyết được phần ngọn. Phần gốc nằm ở thói quen bảo quản hằng ngày. Chúng tôi từng nhận sửa nhiều ống kính bị mốc bên trong dù mặt ngoài sạch bóng. Nguyên nhân đơn giản là cất trong túi máy kín hơi suốt nhiều tháng ở nơi ẩm.
Đậy nắp ống kính ngay sau khi chụp xong là thói quen nhỏ nhưng đáng làm. Nắp không chỉ chặn bụi mà còn tránh nắng chiếu thẳng làm nóng lớp phủ. Về lâu dài, lớp phủ có thể lão hoá và ố vàng nhẹ. Với anh em hay chụp ngoài trời, chúng tôi khuyên đậy nắp ngay khi chuyển cảnh. Đừng đợi đến lúc cất máy mới đậy.
Với vùng ẩm như miền Bắc mùa nồm hay miền Nam mùa mưa, hộp chống ẩm gần như là vật bắt buộc phải có. Hộp loại nhỏ cho vài ống kính giá khoảng 500.000 đến 1.000.000 đồng. Độ ẩm lý tưởng nên giữ trong khoảng 40 đến 50%. Độ ẩm quá thấp cũng không tốt, dễ làm khô gioăng cao su quanh ống kính, gây nứt theo thời gian.
Một sai lầm khác chúng tôi hay nhắc khách là để máy ảnh trong cốp xe giữa trưa nắng. Nhiệt độ trong cốp xe có thể lên đến 60-70 độ C. Sức nóng này làm lớp keo dán các thành phần quang học bên trong giãn nở bất thường. Về lâu dài, ống kính dễ bị lệch nét hoặc kẹt vòng zoom. Khi đi công tác xa mà không mang theo hộp chống ẩm, chúng tôi hay bỏ vài gói hút ẩm silica gel vào túi máy. Cách này đơn giản, nhưng vẫn đủ hiệu quả cho vài ngày ngắn hạn.
Sau mỗi buổi chụp, chúng tôi thường dành vài phút kiểm tra máy trước khi bước vào công đoạn hậu kỳ. Tiện thể lau bụi luôn nếu thấy cần. Bạn có thể xem thêm quy trình làm việc sau khi chụp trong chuyên mục hậu kỳ của tụi mình.
Một Thói Quen Nhỏ Giúp Ống Kính Bền Nhiều Năm
Vệ sinh ống kính không cần dụng cụ đắt tiền hay kỹ thuật cầu kỳ. Chỉ cần đúng thứ tự: thổi bụi trước, lau nhẹ sau, và đừng quên đậy nắp mỗi khi ngừng chụp. Ống kính giữ được lớp phủ nguyên vẹn thì ảnh mới lên đúng màu, đúng độ nét như ngày mới mua.
Nếu ống kính đã trót bị trầy nhẹ, đừng cố tự đánh bóng lại bằng các mẹo truyền tai theo kiểu dân gian. Làm vậy rất dễ khiến vết xước lan rộng hơn. Mang đến nơi sửa chữa uy tín để tráng lại lớp phủ vẫn là cách an toàn nhất. Còn nếu ống kính vẫn nguyên vẹn, cứ giữ đúng mấy thói quen nhỏ ở trên. Chúng tôi tin bạn sẽ dùng nó thêm được rất nhiều năm nữa.
